Een lezing in een zaal die de naam Friteuse draagt. Nee, dat maakte ik nog niet eerder mee. Op de Inspiratiedag van foodvakopleider SVO in Houten was ik geprogrammeerd in lokaal 0.10 Friteuse. Daar gaf ik mijn voordracht Het fenomeen fastfood, over het ontstaan en de achtergronden van snelle hap in de Verenigde Staten.
Het gehoor bestond uit studenten, docenten en genodigden van de opleiding. Tussendoor werd nog een enorme Kippiepan met warme snacks geserveerd. Het illustreert mijn verhaal dat fast food zijn vleugels inmiddels uitsloeg naar allerlei vormen van de verkoop van eten en drinken.
Pompeï
De drie hamvragen van mijn lezing waren: hoe is fastfood ontstaan, wat is fastfood eigenlijk en wordt alles fastfood? Zo’n beetje de eerste foto die ik toonde, is afkomstig van opgravingen in Pompeï. Te zien is een buffet dat veel overeenkomst vertoont met wat we nu nog aantreffen in de catering, snackbars en wereldrestaurants. Kortom, in het jaar 79 bestonden er al vormen van systeemgastronomie ofwel fastfood.
Nathan’s
Van Pompeï kun je een lijn trekken naar voedselverstrekking tijdens markten en kermissen door de eeuwen heen. Ja, snel uitgeserveerd streetfood is van alle tijden.
Amerikaanse quick service restaurants kennen weer hun eigen vroege voorbeelden. Zo wordt de hotdogcorner van de joods-Poolse immigrant Nathan Handwerker op Coney Island, New York wel een vroeg voorbeeld van fastfood genoemd. Nathan’s begon in 1916.
Een paar jaar later doet Pig Stand in Dallas, Texas van zich spreken. Deze drive-in opent zijn luiken voor de automobilist in 1921. Het is één van de vroegste vormen van autoservice. De auto verandert de restaurantwereld en de voedselmiddenstand ingrijpend. De drive-through en de supermarkt zijn twee sprekende voorbeelden.
De quick burger breekt in 1925 door in de VS dankzij het concept White Castle.
Alles fastfood?
In ons land domineert een beperkte blik op fastfood. Vaak worden vooral Amerikaanse restaurantmerken als McDonald’s, Burger King en KFC ermee vereenzelvigd. Maar fastfood is veel breder dan burgersandwiches, friet en frituursnacks.
Je kunt zelfs betogen dat een fors deel van de horecamarkt transformeert naar fastfood ofwel systeemgastronomie. Immers, steeds meer reguliere eetgelegenheden adopteren de werkwijze van quick service restaurants. De bereiding en uitgifte van eten en drinken voor dadelijke consumptie rationaliseren steeds verder.
Wordt alles dus fastfood? Zou zo maar kunnen. Wil je meer weten over de lezing Het fenomeen fastfood? Mijn contactgegevens vind je hieronder.
Eerdere lezingen en contact:
- 157 jaar patat-friet in Nederland.
- Friteratuur, cultuur en frituur.
- Hiep hiep hoera hamburgers!
- Hoera Frikanpedia, dé frikandellezing.
- De eeuw van Bob Dylan.
- Meer info: 06 204 31 424.
- Of mail naar info@ubelzuiderveld.nl.
.
Foto: gemaakt bij SVO in Houten, mei 2025.
Meer lezingen: Lezing Topics