Bijna 1000 textielarbeiders werken op het hoogtepunt in de Winterswijkse Tricotfabriek. Het aantal mannen is beperkt, textielbaron Tricot-Jan Willink geeft de voorkeur aan jonge meiden en volwassen vrouwen.
Voor een aflevering van de rubriek Hier & Toen op RTV Slingeland ben ik teruggegaan naar de jaren 1900-1920. Terug naar die vele honderden meisjes en vrouwen van de Tricot. Terug naar de tijd van Dina Stemerdink (1875-1936).
Maar omdat Dina’s man Jan Rengelink schrijft voor vakbondskrant De Textielarbeider, weten we het nodige over het lot van Dina en de andere Tricot-vrouwen. De breifabriek die Tricot-Jan, kleinzoon van opa Spoor-Jan, in 1880 laat bouwen drijft vrijwel helemaal op meisje en vrouwen.
De werksituatie is er overduidelijk veel slechter en de lonen zijn lager dan in de andere textielfabrieken. Als de Amsterdamse rooie activiste Roosje Vos aan het begin van de twintigste eeuw in Winterswijk komt spreken, maakt dat diep indruk.
Roosje wil het lot van de Tricot vrouwen verbeteren. Ze spreekt zo vurig, dat 80 Tricot-vrouwen zich ter plekke aanmelden als vakbondslid. Fabriekseigenaar Tricot-Jan ontsteekt in woede als hij dit hoort. Tot Dina’s ontsteltenis bezwijken bijna al haar collega’s onder de druk van het Tricot-management. Uit angst zeggen ze hun vakbondslidmaatschap weer snel op.
Het werkklimaat in de Tricotfabriek is beklemmend. Maatstaven van nu mag je misschien niet toepassen op toen: maar ook voor de zeden van dit tijd, lijkt in veel opzichten sprake te zijn van grensoverschrijdend gedrag. #metoo toen?
Nog een aflevering van Hier & Toen: architect JJ Post
Beeld: advertenties van de Tricot uit 1913 en 1928.